Chiếc bánh trung thu, chiếc bánh của doàn tụ gia đình.

Cứ đén ngày 15 tháng 8 âm lịch là người người nhà nhà lại quay quần bên mâm gỗ nhỏ, ăn những miếng bánh uống từng miếng trà. Phong tục quen thuộc này đã ăn sâu vào tâm thức của những người dân chất phát Việt Nam, truyền qua cho con cháu nhiều đời. Để mỗi khi ngày Trung Thu đến, đoàn tụ gia đình đã trở thành thói quen của người Việt, và chiếc bánh Trung Thu cũng trở thành biểu tượng cho điều ấy.

Thế nhưng, vì là thói quen nên hiếm ai tìm hiểu tới bánh Trung thu là gì và có ý nghĩa như thế nào. Vậy nên bài viết này sẽ giải đáp tại sao bánh Trung thu lại trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu trong mỗi dịp Trung thu.

Bánh trung thu là gì?

Bánh trung thu là tên gọi mà người Việt dành cho chiếc bánh nướng có nhân ngọt mà chúng ta thường hay ăn trong tết Trung thu.

Bánh trung thu bao gồm từ vỏ bánh và nhân bánh. Vỏ bánh trung thu truyền thống thường có bề dày không quá 1 cm, có thể làm bằng bột mì hay bằng bột gạo, bột gạo nếp. Cùng với quy trình chế biến như làm chín bằng lò nướng hay không mà người ta lại chia thành bánh nướng và bánh dẻo. Còn phần nhân bánh trung thu thương mang vị ngọt đậm, làm từ các nguyên liệu nhân bánh có thể bao gồm đậu xanh, mứt, xá xíu, lạp xưởng, trứng muối, đường, dầu ăn, mỡ lợn, hạt sen, hạt dưa…

Vị ngọt của bánh trung thu so với các bánh ngọt phương Tây thì tương đối ngọt hơn nhiều. Thế nên thời xưa, người ta hay dùng trứng muối để ‘trung hòa’ vị ngọt của bánh, và một phần quả trứng muốn vừa tròn vừa vàng như trăng rằm trung thu.Bánh trung thu thường được đem nướng sau khi đã định hình, rất hiếm khi được chưng cách thủy hay rán.

Xuất xứ của bánh Trung thu

Bánh trung thu xuất xứ từ Trung Quốc và được truyền bá qua Việt Nam, được dùng rộng rãi vào mỗi dịp Tết trăng rằm. Bánh trung thu đã xuất hiện quá lâu trong đời sống người dân Á Đông, vậy nên đã từ lâu không còn ai nhớ rõ được nguồn gốc của chiếc bánh này.

Tuy nhiên có một truyền thuyết được phổ biến nhất là cuộc chiến tranh của phong trào khởi nghĩa nông dân trong những năm cuối triều đại nhà Nguyên để chống bọn thống trị áp bức bóc lột nhân dân rất tàn khốc. Vị lãnh tụ tiên phong ngày ấy của phong trào nông dân khởi nghĩa là Chu Nguyên Chương và Lưu Bá Ôn.

Thời ấy rất khó để có thể bí mật truyền đạt tin tức và mệnh lệnh. Vật nên người ta đã tạo ra những cái bánh hình tròn, nhét thêm một tờ giấy ước định thời gian khởi nghĩa trong những chiếc bánh đó là lúc trăng sáng nhất trong đêm rằm tháng Tám âm lịch. Sau sự kiện đó, những cái bánh này được người ta truyền đi cho nhau và trở thành một phương tiện liê lạc. Sự hiệu nghiệm của phương thức này được thể hiện rõ rệt khi các tin hô hào khởi nghĩa vùng lên ở khắp nơi.

Về sau, để kỉ niệm và mừng cho ngày đại lễ ấy, chiếc bánh trung thu đã trở nên quen thuộc với người Trung Quốc hơn và được lưu truyền cho tới ngày nay và trở thành vật tượng trưng cho đoàn tụ gia đình trong ngày tết Trung thu.

Tuy nhiên thực chất, chiếc bánh trung thu đã xuất hiện từ thời Đường với cái tên bánh nhỏ (tiểu bính) hay bánh ngọt (điểm bính). Khi ấy chiếc bánh này được xem như thứ đồ lễ để cúng thần mặt trang, và tại thành Trường An khi đó cũng có những cửa hàng làm và bày bán loại bánh này. (xem thêm tại http://banhtrungthugiasi.vn/gia-banh-kinh-do)

Ý nghĩa của chiếc bánh trung thu.

Vào ngày Rằm tháng 8, người ta thường tặng nhau những chiếc bánh trung thu với ý nghĩa chúc cho mọi điều trong cuộc sống được tròn đầy, viên mãn, chính bởi điều này mà chiếc bánh là món ăn, món quà có giá trị tinh thần không thể thiếu trong ngày Tết Trung thu. Ở Việt Nam gồm hai loại bánh là bánh dẻo và bánh nướng.

Bánh dẻo với vỏ bánh làm từ bột nếp trắng bao bọc nhân bánh từ đậu xanh hay hạt sen tán nhuyễn mang đậm sắc thái Việt Nam. Hình dáng vầng trăng thu tròn và trắng ngà được biểu thị qua hình tròn của bánh, là biểu tượng cho ý nghĩa “đoàn viên gia đình” và đặc biệt là tình yêu khắng khít và gắn kết giữa vợ chồng với nhau.

Bánh nướng với phần vỏ được nướng, bên trong là nhân ngọt hòa cùng vị trứng muối như muốn nói trong cuộc sống, trong cuộc sống có những lúc đau khổ, khó khăn, đau ốm, thì vẫn luôn có sự bao bọc và giúp đỡ của gia đình và trao cho ta vị ngọt của yêu thương.

Dù ở đâu thì ngày Tết trung thu, mọi người vẫn sắp xếp công việc đoàn tụ cùng gia đình, trao cho nhau những món quà ý nghĩa, tinh thần và lưu giữ những phút giây hạnh phúc này trong cuộc đời mỗi người.